Cancer Council

Ung thư da

In A- A+

Hai loại ung thư da phổ biến nhất là ung thư tế bào đáy (BCC) và ung thư tế bào vảy. Loại ung thư da phổ biến thứ ba là u hắc tố, bắt đầu trong tế bào hắc tố. Có các bệnh ung thư da hiếm gặp khác, chẳng hạn như ung thư da phát sinh từ tuyến mồ hôi.

Australia có tỷ lệ ung thư da cao nhất trên thế giới. Một trong hai người sống ở Australia sẽ bị mắc một số dạng ung thư da.  Sự tiếp xúc không được che chắn trước bức xạ cực tím (UV) – từ mặt trời hoặc các nguồn khác, ví dụ như máy tắm nắng ở các nhà tắm nắng – vẫn là yếu tố rủi ro quan trọng nhất dẫn đến ung thư da.   Bức xạ cực tím không thể nhìn thấy hay cảm thấy nhưng có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, và tổn hại đối với da mà sẽ phát triển lên theo thời gian và có thể dẫn đến bệnh ung thư da.

Mặc dù ung thư da thường xuất hiện ở người cao tuổi, tổn hại đối với da đã bắt đầu từ sớm khi tiếp xúc với bức xạ cực tím, đặc biệt là sự cháy nắng. Các nghiên cứu mới đưa ra giả thiết rằng mặc dù các tế bào thường bị tổn hại ở tuổi nhỏ, nhưng có thể sự tiếp xúc với ánh nắng mặt trời ở tuổi trưởng thành mới dẫn đến các tế bào bị ung thư.

Bất kỳ ai cũng có thể bị mắc căn bệnh ung thư da. Nguy cơ bị gia tăng trong trường hợp một cá nhân có nhiều nốt ruồi (vết chàm) trên cơ thể của họ; không bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời, hoặc giành nhiều thời gian dưới ánh nắng mặt trời (ví dụ như làm việc ở ngoài trời); có lịch sử cá nhân hoặc lịch sử gia đình bị u hắc tố; tiếp xúc không thường xuyên nhưng nhiều với ánh nắng mặt trời (ví dụ như trong kỳ nghỉ hoặc trong các hoạt động giải trí), đặc biệt nếu dẫn đến sự cháy nắng; có da sáng màu dễ bị cháy nắng, nhiều tàn nhang hoặc không rám nắng; có tóc màu vàng hoe hoặc tóc màu đỏ và mắt màu xanh dương hoặc mắt màu xanh lá cây; có vết đen hoặc vết chàm phát triển không bình thường, hoặc một hệ thống miễn dịch bị tổn hại.

Người có làn da sẫm màu hoặc màu ô-liu có sức bảo vệ trước bệnh ung thư da tốt hơn vì họ sản xuất nhiều mê-la-nin hơn người có làn da sáng màu. Tuy nhiên, bởi vì ở Australia bức xạ cực tím rất mạnh, nên những người có làn da sẫm màu hoặc màu ô-liu vẫn cần bảo vệ làn da của họ.

Cách tốt nhất để ngăn ngừa ung thư da là bảo vệ da của bạn khỏi ánh nắng mặt trời. Bạn có thể làm điều này bằng cách nhận biết chỉ số tia cực tím, một chỉ số về cường độ của tia nắng mặt trời. Khi chỉ số tia cực tím là 3 (vừa phải) hoặc cao hơn, mức ánh nắng mặt trời đủ cao để gây tổn hại đến da và cần bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời. Tránh ánh nắng mặt trời từ 11 giờ sáng đến 3 giờ chiều trong khoảng thời gian tiết kiệm ánh sáng ngày (daylight saving) (10 giờ sáng và 2 giờ chiều vào các thời gian khác trong năm) khi ánh nắng mặt trời mạnh nhất. Vào những giờ này, trên 60% bức xạ cực tím của mặt trời đến được bề mặt trái đất. Sử dụng bóng râm từ cây cối, ô dù, các tòa nhà, hoặc bất kỳ các loại vòm, mái che nào. Hãy nhớ rằng bức xạ cực tím có phản chiếu và bật lại từ các bề mặt như bê-tông, nước và cát, làm cháy da của bạn thậm chí cả khi bạn nghĩ rằng bạn đã được bảo vệ. Mặc trang phục che phủ càng nhiều da càng tốt, gồm cả phần sau của cổ. Sự bảo vệ tốt nhất đến từ các loại vải dệt khít. Đội loại mũ có thể che hết khuôn mặt, cổ và tai. Sử dụng kem chống nắng có chỉ số chống nắng (SPF) 30+, và đồng thời chống nắng phổ rộng và có khả năng chịu nước, bất kể bạn có loại da nào. Bôi kem chống nắng 20 phút trước khi ra ánh nắng mặt trời và bôi lại sau mỗi hai giờ hoặc sau khi bơi lội hay bất kỳ hoạt động nào khiến bạn đổ mồ hôi hoặc lau mất lớp kem. Bảo vệ mắt của bạn với kính râm đáp ứng Tiêu Chuẩn AS 1067 của Australia (kiểm tra nhãn). Kiểu dáng cong là tốt nhất. Cẩn thận bảo vệ trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ khỏi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Sử dụng bóng râm, ô dù, quần áo và mũ để bảo vệ chúng. Nếu cần thiết, sử dụng kem chống nắng có chỉ số chống nắng 30+ (SPF30+) trên các vùng da không được bảo vệ tự nhiên, chẳng hạn như khuôn mặt và phần mu bàn tay. Không sử dụng giường tắm nắng và đèn cực tím, vốn tỏa ra bức xạ cực tím có thể làm gia tăng nguy cơ ung thư da.

Một ít ánh nắng mặt trời quan trọng cho sức khỏe của bạn. Vitamin D, cần thiết để phát triển và duy trì cho xương chắc và khỏe, được sản xuất ra khi da tiếp xúc với bức xạ cực tím. Tuy nhiên, bạn chỉ cần ở dưới ánh nắng mặt trời khoảng mười phút vào hầu hết các ngày trong tuần, ngoại trừ thời gian tia cực tím đạt đỉnh, để sản xuất đủ lượng vitamin D cho một sức khỏe tốt. Phần lớn người Australia nhận được đủ bức xạ cực tím từ mặt trời chỉ bằng việc thực hiện các hoạt động hàng ngày của họ.

Nhận biết làn da của bạn và kiểm tra nó bốn lần trong một năm, kiểm tra toàn thân của bạn, bao gồm cả lòng bàn chân, giữa các ngón chân và móng tay. Sử dụng gương để kiểm tra các vùng như lưng hoặc phần phía sau của chân.

Các dấu hiệu cần để ý bao gồm một đốm mới trên da khác biệt với các đốm còn lại trên vùng da xung quanh nó; một vết thương không lành; một đốm trên da, nốt ruồi hoặc tàn nhang thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc.

Trước tiên bác sĩ của bạn sẽ xem xét các đốm, nốt ruồi hoặc tàn nhang đáng ngờ. Nếu nghi ngờ có bệnh ung thư da, rất có thể họ sẽ thực hiện sinh thiết để xác minh kết quả chuẩn đoán. Phép sinh thiết là một thủ tục nhanh chóng và đơn giản. Bác sĩ đa khoa của bạn có thể thực hiện nó, hoặc chỉ dẫn bạn đến gặp một chuyên gia. Bác sĩ sẽ gây tê tại chỗ cho bạn và cắt bỏ đốm. Bạn thường sẽ được khâu một hoặc nhiều mũi để giúp vết thương lành. Mô được cắt ra sẽ được gửi đến một phòng thí nghiệm và tại đó nhà nghiên cứu bệnh học sẽ kiểm tra nó dưới kính hiển vi. Có thể sẽ mất ít nhất một tuần để lấy kết quả xét nghiệm của bạn. Thời gian chờ đợi này có thể gây lo lắng. Kết quả sinh thiết sẽ giúp xác định các phương pháp điều trị.

Thông thường ung thư da được loại bỏ với sinh thiết và không cần phải điều trị thêm. Nếu ung thư da rộng hoặc đã lan ra khỏi bề mặt của da thì sẽ cần phải lấy thêm nhiều mô.

Để biết thêm thông tin, hãy nhấn vào đây và tải về Bảng Dữ liệu của Hội đồng Ung thư (tệp PDF)